Ostrołęka w Kadrze – Śladami Adama Chętnika
Stowarzyszenie Kto Jest Kto realizuje projekt 'Ostrołęka w Kadrze – Śladami Adama Chętnika”, który ma na celu przybliżenie lokalnej historii, dziedzictwa kulturowego Kurpiowszczyzny i postaci wybitnego regionalisty – Adama Chętnika.
Zadanie publiczne współfinansowane ze środków samorządu miasta Ostrołęki.
W najnowszym programie rozmowa z Barbarą Stepnowską, dyrektor Zespołu Szkół Zawodowych Nr 4. Adam Chętnik, etnograf i badacz Kurpiów, to postać, która wciąż inspiruje młodzież szkoły noszącej jego imię. Dyrektorka podkreśla, że jego pracowitość, wrażliwość społeczna i szacunek dla tradycji są wartościami szczególnie ważnymi także dziś.
Szkoła organizuje projekty i wydarzenia edukacyjne związane z patronem, a uczniowie chętnie angażują się w inicjatywy nawiązujące do jego idei. Współpraca z lokalnymi instytucjami kultury sprawia, że pamięć o Chętniku łączy historię z teraźniejszością i kształtuje tożsamość regionalną młodzieży.
Stowarzyszenie Kto Jest Kto realizuje projekt 'Ostrołęka w Kadrze – Śladami Adama Chętnika”, którego celem jest przybliżenie lokalnej historii, bogatego dziedzictwa kulturowego Kurpiowszczyzny oraz postaci wybitnego regionalisty – Adama Chętnika.
W ramach inicjatywy powstaje cykl 10 autorskich audycji radiowych, poświęconych różnym aspektom życia Chętnika, historii Ostrołęki oraz kulturze Kurpiów. Projekt ma zachęcać mieszkańców do opowiadania o swoim mieście i wzmacniać lokalną dumę z unikalnego dziedzictwa naszego regionu.
W dzisiejszej audycji rozmawiamy z Barbarą Stepnowską, dyrektor ZSZ nr 4 imienia Adama Chętnika. Projekt współfinansowany ze środków Samorządu Miasta Ostrołęki.
-Barbara Stepnowska, jestem dyrektorem Zespołu Szkół Zawodowych Nr 4 im. Adama Chętnika w Ostrołęce.
Redaktor – Jakie cechy Adama Chętnika uważa Pani za najbardziej inspirujące dla uczniów dzisiejszej szkoły?
BS- Po dłuższym zastanowieniu stwierdziłam, że wymieniłabym kilka cech, które charakteryzowały naszego patrona, myślę, że nasi uczniowie mogliby się nimi w życiu kierować. Przede wszystkim to pracowitość, przede wszystkim to rozwijanie pasji, to podążanie za swoimi zainteresowaniami, to dociekliwość w działaniu, to w podejmowaniu wyzwań, to na pewno także wszechstronność. Adam Chętnik był niesamowicie uzdolnionym człowiekiem. O jego działalności i na polu politycznym, i na polu etnograficznym i także jako twórca zespołu ludowego, czy nawet twórca, można powiedzieć teatru, ponieważ pisał sztuki teatralne i zachęcał do wystawiania sztuki teatralnych, zajmował się też lutnictwem, bursztyniarstwem, więc naprawdę był wszechstronny. A przede wszystkim to, na co zasługuje, myślę na wyróżnienie, to jego charyzma, to to, że nie poddawał się, że wielokrotnie podejmował te same działania, pomimo że gdzieś tam już pewne rzeczy przedsięwziął. Mam na myśli stworzenie skansenów w Nowogrodzie. Ten skansen spłonął w czasie II wojny światowej i te eksponaty, które tam Adam Chetnik zgromadził, również uległy zniszczeniu. Nie zniechęcił go to jednak, i ten skansen został odbudowany dzięki jego ogromnym staraniem oczywiście i pomocy innych osób. Ale ta wytrwałość w dążeniu do celu i do niezrażania się właśnie podejmowania różnych inicjatyw. Myślę, że to jest taka cenna wskazówka, czym uczniowie mogliby się kierować swojej działalności.
-A w jaki sposób działalność Adama Chętnika wpłynęła na rozwój kultury i edukacji w regionie, w którym znajduje się szkoła?
– Wydaje mi się, że to, czym zainspirował Adam Chętnik nasze miasto tutaj i okolice i region, wpłynęło chociażby na nadanie jego imienia niektórym instytucjom czy miejscom, które się znajdują w terenie miasta Ostrołęki. Nasza szkoła nosi imię Adama Chętnika. Niedaleko naszej
szkoły znajduje się ulica Adama Chętnika. Powstało też Ostrołęckie Towarzystwo Naukowe imienia Adama Chętnika. Współtwórcą tego Towarzystwa był zresztą nauczyciel naszej
szkoły, doktor Kazimierz Parczewski. Także wydaje mi się, że nazwisko Adama Chętnika nosi kilka instytucji w Ostrołęce, to jest na pewno wpływ na rozwój kultury w naszym mieście, w naszym regionie.
-Czy wy jako szkoła prowadzicie jakieś specjalne projekty związane z patronem?
– Każdego roku odbywa się konkurs wiedzy o patronie szkoły. Biorą w nim udział głównie uczniowie klas pierwszych. Ten konkurs poprzedzony jest pogadankami na temat naszego patrona, wycieczkami chociażby do Nowogrodu. Finał tego konkursu jest zawsze na święcie szkoły. Nie mamy stricte ustalonej daty, zawsze jest to koniec września bądź początek października, więc wtedy nagradzamy uczniów biorących udział w tym konkursie. Co roku odbywa się rajd rowerowy, śladami Adama Chętnika. Nie zawsze jest to stricte Nowogród, chociaż też często takie rajdy miały miejsce, gdzie składaliśmy też kwiaty na grobie naszego patrona. Natomiast przede wszystkim jest to Kurpiowszczyzna. Czyli tutaj najbliższe nam tereny. W tym roku też taki rajd już miał miejsce, także to jest wydarzenie, które odbywa się co roku. W związku z tym, że w tym roku obchodzimy 140 rocznicę urodzin Adama Chętnika w szkole realizowany jest projekt pielęgnowania tradycji regionalnej kurpiowskiej. Dwa wydarzenia związane są z tym projektem. Jedno już miało miejsce, było to wspólne czytanie fragmentów książki Adama Chętnika Kurpie. Natomiast wkrótce odbędą się także warsztaty kulinarne, na które zapraszamy uczniów klas 7 i 8. Także te wydarzenia związane są właśnie z obchodami 140 rocznicy urodzin naszego patrona. Ale także w szkole realizowany w klasach turystycznych jest przedmiot kultura i geografia regionu kurpiowskiego. Obecna klasa 4 realizuje ten przedmiot uzupełniający już drugi rok. W ramach tego przedmiotu uczniowie szerzej poznają kulturę, a także zapoznają się z geografią regionu kurpiowskiego. Od tego roku szkolnego działa koło tańca ludowego. Wprawdzie raczkujemy i pierwszy występ będziemy mieć na święcie szkoły 16 października. Ale no, zaczynamy powoli.
– Proszę powiedzieć, jakie wartości, wyznawane przez Adama Chętnika, są wciąż aktualne i mogą kształtować postawy młodzieży.
– Myślę, że tutaj na uwagę zasługuje pielęgnowanie kultury lokalnej i narodowej. Adam Chętnik był ogromnym patriotą i przywiązywał ogromną uwagę do patriotyzmu lokalnego, który przekładał się też na patriotyzm szeroko pojęty, patriotyzm narodowy. Więc myślę, że to jest wciąż nadal aktualne, a także jego ogromna działalność społeczna. Był ogromnym społecznikiem, robił wiele rzeczy dla ludzi, bezinteresownie, także myślę, że tym też można by się było w życiu kierować, że nie robimy tylko różnych rzeczy dla innych na pokaz, albo dlatego, że mamy za to gratyfikację, ale że po prostu robimy coś z pasją, z sercem i to dedykujemy innym osobom. Także myślę, że działalność społeczna.
– Czy w historii szkoły zdarzyły się inicjatywy uczniowskie, które wprost nawiązywały do życia lub idei patrona?
-No więc myślę, że tutaj taką inicjatywą, która od wielu, wielu lat jest propagowana, to jest właśnie rajd rowerowo, o którym już wspomniałam. Była to inicjatywa samorządu uczniowskiego. Od dawien dawna już ta inicjatywa co roku jest powtarzana. Na pewno jest to związane i z życiem z ideą Adama Chętnika, bo on wiele podróżował i ciekawy był regionu, ciekawy był ludzi, ciekawy nowych doświadczeń, więc ta inicjatywa u nas w szkole żyje dalej.
– A jak szkoła wykorzystuje postać Adama Chętnika do rozwijania tożsamości regionalnej i lokalnej wśród uczniów?
– To, że nosimy imię Adama Chętnika. To, że jesteśmy na wszystkich ważnych uroczystościach związanych z życiem naszego patrona, z rocznicami obchodzonymi, ważnymi w życiu szkoły. Staramy się być aktywni też i odpowiadać na różnego rodzaju inicjatywy, chociażby Fundacji Adama Chętnika prowadzonej przez panią Katarzyna Chętnik. Byliśmy i w tym roku w Nowogrodzie podczas festiwalu, byliśmy i w ubiegłym roku, i dwa lata temu. Jesteśmy też zapraszani na imieniny Adama Chętnika, bo pani Kasia już od kilku lat organizuje wspaniałą imprezę w grudniu. Tydzień przed świętami Bożego Narodzenia, gdzie właśnie wspominany jest Adam Chętnik, gdzie występują wspaniali artyści, którzy opowiadają o patronie, gdzie zawsze jest jakieś wspomnienie o Adamie Chętniku, ponieważ żyją jeszcze ludzie, którzy go pamiętają i którzy go znali z takiego zwykłego życia. I takie opowieści są zawsze bardzo cenne, więc tutaj jesteśmy obecni. W szkole są lekcje o patronie, są organizowane wycieczki, jest czytana literatura, pisana przez Adam Chętnika. Co roku organizowana jest Olimpiada wiedzę o Kurpiach. My jesteśmy współorganizatorem tej imprezy, w tym roku będzie po raz siódmy i zawsze jest w grudniu. I pytania, które należy, że tak powiem, przeanalizować, czy z których należy się przygotować do tej Olimpiady, bardzo często dotyczą Adama Chętnika. Teksty źródłowe to właśnie często są książki Adama Chetnika, ponieważ on tutaj najszerzej opisywał nasz region kurpiowski i naprawdę uczniowie wiele rzeczy dowiadują się i później sobie świetnie radzą z pytaniami właśnie dzięki twórczości naszego patrona.
– Czy mogłoby Pani opowiedzieć o mniej znanych aspektach życia lub pracy patrona, które mogą zaskoczyć młodzież?
– Tutaj się mocno zastanawiam, ponieważ mówi się, że Adam Chętnik był wszechstronny w różnych dziedzinach, na różnych polach działał i o tym się szeroko pisze. Natomiast to, co mnie zaciekawiło, nie wiem, czy nasi uczniowie o tym wiedzą, czy nie, to na pewno to, że założył Koło Krajoznawcze i że organizował wycieczki dla młodzieży kurpiowskiej. Dzisiaj to jest taka normalna rzecz, że organizuje się wycieczki i ktoś na nie wyjeżdża, ale w roku 1917 to nie było to takie oczywiste, więc dzięki temu, że organizował wycieczki dla młodzieży kurpiowskiej, to także przy okazji sam poznawał region, bo zawsze na tych wycieczkach towarzyszył mu notatnik i jakiś długopis, ołówek, więc mógł sobie wszystkie ciekawe rzeczy zanotować. Także to np. mnie zaciekawiło, że już w tamtym czasie organizowano wycieczki, szczególnie tutaj dla młodzieży kurpiowskich.
-A jakie lekcje z życia Adama Chętnika mogą być przydatne dla uczniów w kontekście współczesnych wyzwań społecznych i edukacyjnych?
– Adam Chętnik swoim życiem pokazał, że uczyć należy się przez całe życie, ponieważ nigdy nie poprzestał na tym, co już zrobił, ciągle odkrywał coś nowego i ciągle doskonalił swoje umiejętności. Na pewno jego działalność pokazuje nam, że gdy człowiek jest pasjonatem czegoś i bardzo ciężko pracuje, to nie ma czasu dla innych, dla swoich najbliższych, prawda, i jak bardzo ważne żeby ci najbliżsi go w tych działaniach różnych wspierali. Jeśli chodzi o Adama Chętnika to on miał ogromne wsparcie w swojej rodzinie, miał ogromne wsparcie i w pierwszej żonie, i w drugiej żonie, ponieważ można przeczytać w różnych źródłach, że obie kobiety, zresztą które w tej chwili w Nowogrodzie też mu towarzyszą, bo jest pomnik Adama Chętnika i jego dwóch żon ławeczka, znajduje się przy muzeum. Różne źródła pokazują, że panie mocno wspierały w działaniach naszego patrona i że razem z nim pracowały. Także miał ogromne wsparcie w rodzinie i myślę, że ta rzecz jest bardzo ważna i wydaje mi się, że Adam Chętnik pokazał nam, że należy wytrwale dążyć do wyznaczonych celów i robić to, co się kocha. Też można przeczytać, że zdobył, jak na tamte czasy, bardzo porządne wykształcenie, mógł być nauczycielem, pracować w szkole, ale jak sam powiedział, on nie chciał być belfrem, chciał być etnografem, chciał robić to, co kocha i poznawać tutaj ziemię kurpiowską i opisywać ją i pozostawić po sobie tak wspaniałą spuściznę.
– Na zakończenie proszę odpowiedzieć na pytanie, czy współpraca szkoły z lokalnymi instytucjami kultury i nauki ma związek z upamiętnianiem patrona?
– Szkoła upamiętnia patrona poprzez organizację święta szkoły, tak jak wspomniałam, zawsze koniec września bądź początek października. Na święto szkoły zapraszamy również instytucje,z którymi współpracujemy. Czasami są to instytucje kultury, jeśli jest to, powiedzmy, okrągłe-lecie szkoły. Dwa lata temu była dwudziesta rodzice nadania imienia szkole Adama Chętnika, więc też była, większa impreza. Zaprosiliśmy wtedy i rodzinę Adama Chętnika i Muzeum Kultury Kurpińskiej, instytucje, które są związane z kurpiowszczyzną, działające na terenie Ostrołęki. Staramy się także współpracować ze szkołami noszącymi imię Adama Chętnika czy ze Skansenem. Oczywiście też podczas takich cyklicznych uroczystości. W tym roku jest tych uroczystości zdecydowanie więcej, więc mamy możliwość częściej się spotykać. Natomiast tak okazjonalnie przy okazji rajdów czy przy okazji chociażby zaproszeń na różne uroczystości -staramy się współpracować i upamiętniać naszego patrona.
